Hefboomplekken voor een duurzame ruimtelijke transitie

Voor het Departement Omgeving ontwikkelden we een methodiek om hefboomplekken te lokaliseren: locaties waar een gerichte ruimtelijke transformatie een maximale maatschappelijke impact kan genereren. Het zijn plekken waar de Vlaamse ambities rond bouwshift, klimaatbestendigheid en biodiversiteitsherstel samenkomen en waar tegelijk de juiste randvoorwaarden aanwezig zijn om ontwikkeling effectief en efficiënt in beweging te zetten.

In deze studie verfijnden we eerst het begrip hefboomplek tot een heldere, bruikbare definitie. Vervolgens werkten we drie complementaire onderzoeksmethodieken uit om deze plekken in kaart te brengen: een gebiedsdekkend GIS-protocol, een gerichte survey bij lokale actoren en een historisch-morfologische analyse op detailniveau. Samen leveren ze een meerlagig en genuanceerd beeld van het transformatiepotentieel.

We hebben de methodieken toegepast op de Vlaamse Rand. Dit resulteerde in een atlas van hefboomplekken die strategische locaties voor verdichting en open ruimte aanduidt in deze verstedelijkte regio. De kaart stelt een ruimtelijke ontwikkeling voor die de status quo van het huidige verspreid bebouwingspatroon doorbreekt en een discours opwerpt over de ruimtelijke structuren waarop de duurzame evolutie van de Vlaamse Rand zich kan enten. Ze vormt zo een fundament voor een vervolgtraject waarin gerichte keuzes kunnen worden gemaakt en investeringen kunnen worden gericht op die plekken waar ze het grootste verschil maken.